Միջնադարյան Հայաստանի ամենանշանավոր ամրոցներից մեկը՝ Լոռի բերդը, կրկին ուշադրության կենտրոնում է։ՀՀ ԿԳՄՍ նախարարության նախաձեռնությամբ և «Պատմամշակութային ժառանգության գիտահետազոտական կենտրոն» ՊՈԱԿ-ի նախագծով այստեղ իրականացվում են պարիսպների վերականգնման և տարածքի բարեկարգման աննախադեպ աշխատանքներ։Այս փուլում ամրոցի հարյուրավոր մետրեր ձգվող պարիսպները գրեթե ամբողջ երկարությամբ վերականգնվել են արտաքին կողմից։ Հատկանշական է, որ վերականգնման ընթացքում հին, մամռապատ քարերը պահպանվել են իրենց տեղերում, իսկ փլուզված հատվածները լրացվել են նորերով՝ առավելագույնս պահպանելով հուշարձանի ինքնատիպությունն ու պատմական շերտերը։2022 թ. իրականացված պեղումների շնորհիվ բացվել են նոր շերտեր և հայտնաբերվել է եզակի գաղտնուղի-անցուղի։ Այն հնարավորություն է տվել բերդի պաշտպաններին ներսի կողմից աննկատ դուրս գալ պարսպի վրա։Վերականգնման աշխատանքները կշարունակվեն ևս երկու տարի՝…

Օրերս Պատմամշակութային ժառանգության գիտահետազոտական կենտրոնի նիստերի դահլիճում Կենտրոնի արշավախմբերի ղեկավարները ներկայացրին 2025 թ. իրականացված պեղումների հաշվետվությունները.• Երևանի Սիլիկյան թաղամասի նոր քարի դարի նորահայտ բնակատեղիի և Աղավնատան դամբարանադաշտի 2025 թ. պեղումներ (արշ. ղեկ.՝ Հակոբ Սիմոնյան),• Օհանավանի ժայռափոր համալիրի տարածքում իրականացված պեղումներ (արշ. ղեկ.՝ Մհեր Խեչոյան),• Լոռե բերդաքաղաքի մի քանի հատվածներում վերականգնման աշխատանքների շրջանակում 2025 թ. իրականացված փրկարարական պեղումներ (արշ. ղեկ.՝ Արման Նալբանդյան)։Հնագետները հատկապես կարևորեցին արշավախմբի անդամներ տարբեր մասնագետների՝ մարդաբանների, վերականգնողների աշխատանքը, այն է՝ նրանց կողմից բացառիկ գտածոների ամրակայումն ու վերականգնումը տեղում։Զեկույցներին հաջորդեց ակտիվ քննարկում, որի ընթացքում արշավախմբերի ղեկավարները՝ արձագանքելով ներկաների հետաքրքրասիրությանը, մանրամասնեցին գտածոների, դրանց վերականգնման, հետագա պեղումների և հուշարձանների վերականգնման ու…

Ավարտին են մոտենում Լոռի բերդ ամրոց-քաղաքատեղիի տարածքում գտնվող միջնադարյան մեծ և փոքր բաղնիքների վերականգնման ու ամրակայման աշխատանքները, որոնք իրականացվել են ՀՀ ԿԳՄՍ նախարարության պատվերով և «Պատմամշակութային ժառանգության գիտահետազոտական կենտրոն» ՊՈԱԿ-ի կազմած նախագծով։ Վերականգնման նախագծի շրջանակներում Կենտրոնի արշավախումբն այստեղ շարունակական պեղումներ է իրականացրել 2023-2025 թթ., որոնց արդյունքում բացվել են հիմնական կառույցը, ջրավազանը, ջրահեռացման համակարգը և հիպոկաուստ համակարգի (հատակի տակից տաքացման համակարգ) սյուները։ Վերականգնման և ամրակայման աշխատանքներն առավել մանրամասն ներկայացված են տեսանյութում։

Ավարտվել են Ամրակիցի (ՀՀ Լոռու մարզ) Սբ. Նիկոլայ Հրաշագործ ռուսական ուղղափառ եկեղեցու վերականգնման աշխատանքները, որոնք իրականացվել են Պատմամշակութային ժառանգության գիտահետազոտական կենտրոնի կազմած գիտանախագծային փաստաթղթերի հիման վրա։Վերականգնման նախագծի պատվիրատուն ՀՀ ԿԳՄՍ նախարարությունն էր։Ծրագրի ճարտարապետ-վերականգնող Անդրանիկ Սարգսյանը ներկայացնում է վերականգնման ընթացքում իրականացված աշխատանքների մասնագիտական հիմնավորումները։Մանրամասները՝ տեսանյութում. https://youtu.be/sWXl-3—3nU Ի դեպ՝ Սուրբ Նիկոլայ Հրաշագործ ռուսական եկեղեցու ամրակայման, վերականգնման և տարածքի բարեկարգման նախագծի համար (ՀՀ Լոռու մարզ, գ. Ամրակից) Սերբիայի Ճարտարապետների Ասոցիացիայի կողմից Պատմամշակութային ժառանգության գիտահետազոտական կենտրոնի տնօրենի տեղակալ, ճարտարապետ Հովհաննես Սանամյանը և Հուշարձանների նախագծման և վերականգնման խմբի ղեկավար, ճարտարապետ-վերականգնող Անդրանիկ Սարգսյանը 2024 թ. արժանացել են «Տարվա լավագույն նախագիծ» դիպլոմին՝ «Ճարտարապետական ժառանգություն. վերականգնում» անվանակարգում։