Բելգորոդ-Դնեստրովսկի քաղաքը գտնվում է Ուկրաինայի Հանրապետության Օդեսայի մարզում։ Քաղաքի հնագույն անվանումը Տիրաս է, իսկ մինչև 1944 թ. այն կոչվել է Աքքերման։ Դնեստր գետի ափին գտնվող այս բերդաքաղաքը ժամանակին ունեցել է մեծ և ազդեցիկ հայ համայնք։ 1. Քաղաքում գործել են երեք հայկական եկեղեցիներ, որոնցից պահպանվել է միայն մեկը՝ Սուրբ Օգսենտ եկեղեցին։ Այն գտնվում է Կուզնեցովի փողոցի N 1 հասցեում և ներկայումս վերածված է Կրոնի պատմության թանգարանի։Սուրբ Օգսենտը ուղղանկյուն հատակագծով, միանավ դահլիճային հորինվածքով քարաշեն կառույց է։ Կենտրոնական արևելյան խորանի աջ և ձախ կողմերում կառուցված են փոքրիկ ավանդատներ։ Շինությունը մասամբ թաղված է հողի մեջ։ Եկեղեցու ներքին պատերի մեջ ագուցված են արձանագրություններով և գեղաքանդակ…

2026 թ. հուլիսի 15-ից Պատմամշակութային ժառանգության գիտահետազոտական կենտրոնի արշավախումբը՝ արշավախմբի ղեկավար Մելինե Սիմոնյանի գլխավորությամբ, հնագիտական պեղումներ է իրականացնում Թալինի մեծ քարավանատան տարածքում։Հիմնական շինությունների տարածքում ի հայտ են գալիս ուշ շրջանի պատեր՝ շարված հուշարձանից թափված քարերով, ինչպես նաև կենցաղային օջախներ ու հնոցներ։Հետազոտական աշխատանքների ընթացքում արդեն իսկ գրանցվել են առաջին ուշագրավ գտածոները։ Առաջին սենյակի պեղումների արդյունքում հայտնաբերվել են ուլունքահատիկներ և ծխամորճի բեկոր։Բակի հատվածում իրականացված աշխատանքների շնորհիվ ի հայտ է եկել կենդանական պատկերներով զարդարված կավանոթի բեկոր։Պեղումները շարունակվում են։

Գիտական հանդեսի այս համարում տեղ են գտել հոդվածներ՝ նվիրված պեղումների արդյունքում հայտնաբերված գտածոների և նորահայտ հուշարձանների ուսումնասիրմանն ու պահպանմանը: Ինչպես նաև՝ «Մեր երախտավորները» խորագրի ներքո անդրադարձ է կատարվել բազմավաստակ գիտնական, ճարտարապետ, հնագետ, պատմական գիտությունների դոկտոր Կորյուն Ղաֆադարյանին և նրա երկարամյա գիտական գործունեությանը:

2026 թ. փետրվար-հունիս ամիսներին Պատմամշակութային ժառանգության գիտահետազոտական կենտրոնի հնագիտական գտածոների վերականգնման բաժնի լաբորատորիաներում անցկացվեցին Հայաստանի գեղարվեստի պետական ակադեմիայի (ՀԳՊԱ) Դիզայնի և դեկորատիվ-կիրառական արվեստի ֆակուլտետի «Դեկորատիվ-կիրառական արվեստ (խեցեգործություն)» կրթական ծրագրի մագիստրատուրայի 1-ին կուրսի գործնական աշխատանքները:Ուսանողները (Արև Առաքելյան, Մարիամ Առաքելյան, Մհեր Նաջարյան) «Խեցեղեն և ապակյա առարկաների ուսումնասիրություն, ամրակայում, վերականգնում և պահպանություն» դասընթացի (դասախոս՝ Ա. Մելքոնյան) շրջանակներում կիրառեցին 2025-2026 ուսումնական տարվա 1-ին կիսամյակում ստացած տեսական գիտելիքները:Գործնական աշխատանքների ընթացքում ուսանողները պատմական, մշակութային և տեխնիկատեխնոլոգիական տեսանկյուններից հետազոտեցին ՊՄԺԳՀԿ հնագիտական գտածոների ֆոնդում պահպանվող խեցեղեն իրեր, կիրառեցին մասնագիտական տարբեր մոտեցումներ՝ յուրաքանչյուր առարկայի յուրահատկությունից ելնելով իրականացնելով համապատասխան վերականգնողական ու ամրակայման միջամտություններ: