Տրուսկավեց քաղաքը գտնվում է Լվովի մարզում՝ Կարպատների լանջերին։ Այն հայտնի է որպես առողջարանային քաղաք՝ հատկապես իր հանքային ջրերով։ Ներկայումս այստեղ հայկական հուշարձաններ չկան, և պատմական աղբյուրներում ևս հայերի ներկայության մասին տեղեկությունները սակավ են։ Հայերի հետ կապված միակ հիշատակությունը պահպանվել է հանքային ջրերի ըմպելասրահի պատին տեղադրված հուշատախտակի վրա։ Այն նվիրված է Տրուսկավեցի հանքային ջրերն ուսումնասիրած և դրանց բուժական հատկությունները բացահայտած հայազգի քիմիկոս-դեղագործ Թեոդորոս Թորոսևիչին (1789, Ստանիսլավ – 1876, Լվով)։«Տրուսկավեցյան հանքային ջրերը» գրքում արժևորված է այս նշանավոր գիտնականի տեղն ու դերը Ուկրաինայի հանքային ջրերի ուսումնասիրության գործում։ Թեոդորոս Թորոսևիչը 1812 թ. ավարտել է Վիեննայի համալսարանի դեղագործական ֆակուլտետը։ Գիտական գործունեության և հայտնագործությունների համար նա…

Օդեսայի (գտնվում է Ուկրաինայի Հանրապետությունում) առաջին հայ բնակիչները քաղաք են եկել XIX դարի 30-ական թվականներին՝ Աքքերմանից (այժմ՝ Բելգորոդ-Դնեստրովսկի) և Գրիգորիոպոլից։ Մխիթարյան հայր Մինաս Բժշկյանցը գրում է, որ XIX դարի սկզբներին Օդեսա կատարած իր այցելության ժամանակ քաղաքի հարավային կողմում բնակվում էր 30 հայ ընտանիք, որոնք եկել էին Գրիգորիոպոլից և եկեղեցի չունեին (Բժշկեանց, էջ 379)։1894 թվականին Օդեսայում բնակվում էր ավելի քան 1200 հայ։ Հայ համայնքն ավելի ստվարացավ 1895–1896 թվականների Համիդյան կոտորածներից և 1915 թվականի Հայոց ցեղասպանությունից հետո։ Համայնքը հրատարակել է ամսագիր, հիմնել հայկական դպրոց և մանկապարտեզ, ինչպես նաև գեղարվեստական խմբեր։Օդեսայի հայկական պատմամշակութային ժառանգության կարևոր հուշարձաններն են.1. Հին եկեղեցի՝ Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ1840-ական թվականներին…

Չեռնովցի քաղաքը համանուն մարզի վարչական կենտրոնն է. գտնվում է Ուկրաինայի Հանրապետությունում, Պրուտ գետի ափին։ Հայերը Չեռնովցիում հաստատվել են XV դարի երկրորդ կեսին։ XIX դարի վերջին և XX դարի առաջին տասնամյակներին քաղաքի հայ բնակչության թիվը զգալիորեն աճել է։ 1909 թ. վիճակագրական տվյալների համաձայն՝ Չեռնովցիում բնակվել է 950 հայ։ Նրանք հիմնականում զբաղվել են առևտրով, արհեստագործությամբ, գյուղատնտեսական ապրանքների արտադրությամբ և վաճառքով։Հայկական պատմամշակութային հուշարձաններն են՝ 1. Մխիթարյան հայրերից Մինաս Բժշկյանցի վկայությամբ՝ մինչև 1740 թ. տեղի ունեցած հրդեհը քաղաքում գործել են երկու հայկական եկեղեցիներ։ Հրդեհից հետո հայերը կրոնական արարողությունների համար օգտագործել են լեհական եկեղեցու աջակողմյան խորանը, որը կոչվել է Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ (Բժշկեանց, էջ 317)։2.…

2026 թ. օգոստոսին Պատմամշակութային ժառանգության գիտահետազոտական կենտրոնի արշավախումբը՝ Արման Նալբանդյանի ղեկավարությամբ, Տաթևի Մեծ անապատում իրականացվող պեղումների ընթացքում հայտնաբերել է ուշագրավ և արժեքավոր բարավոր։Տեղում իրականացված աշխատանքների արդյունքում, քարը շրջելուց հետո, պարզվել է, որ բարավորը արձանագիր է։ Մինչ օրս անհայտ և չհրատարակված այս վիմագիրը նոր տեղեկություններ է հաղորդում անապատի խցերի կառուցման պատմության վերաբերյալ։Արձանագրությունը ներկայում ուսումնասիրվում է։ Նախնական տվյալների համաձայն՝ այն պարունակում է անձնանուն, որի հիշատակին կառուցվել է խուցը, կամ որը, հնարավոր է, բնակվել է այնտեղ։Հայտնագործությունը կարևոր է Տաթևի Մեծ անապատի պատմության և ճարտարապետական համալիրի զարգացման փուլերի ուսումնասիրման տեսանկյունից։Պեղումները շարունակվում են։