2025 թ․ հուլիսին Պատմամշակութային ժառանգության գիտահետազոտական կենտրոնի արշավախումբը (Արմեն Ասատրյան, Արմեն Թոփլաղալցյան) ուսումնասիրություններ կատարեց ՀՀ Լոռու մարզի Ահնիձոր գյուղում։ Տեղում կազմվեց գերեզմանոցի պահպանության գոտու նախագիծը։Գյուղի մեջ, «Ժամի ձոր» կոչված վայրում գործող գերեզմանոցն է, որի մի մասում 11-14-րդ դարերի գերեզմանոցն է՝ (պետ․ ցուցիչ՝ 5․12․2) բազմաթիվ միջնադարյան խաչքարերի բեկորներով։ Այստեղ եղել է նաև մատուռ (13-14-րդ դդ․), որից ոչինչ չի պահպանվել։Գերեզմանոցն առաջին անգամ ուսումնասիրվել է 1969 թ․, որի մասին Ա․ Քալանթարյանի և խմբագիր Լ․ Բարսեղյանի կազմած վկայագրում գրվել է․ «Մատուռ, 13-14-րդ դդ., վերանորոգվել է հավանաբար 17-18-րդ դդ.:Գտնվում է ավերակ վիճակում, փուլ են եկած ծածկը և պատերի վերին մասերը: Ուղղանկյուն հատակագծով թաղակապ շենք է՝…

2025 թ․ հուլիսին Պատմամշակութային ժառանգության գիտահետազոտական կենտրոնի արշավախումբը (Արմեն Ասատրյան, Արմեն Թոփլաղալցյան) ուսումնասիրություններ կատարեց ՀՀ Լոռու մարզի Լորուտ գյուղում: Տեղում կազմվեց դամբարանադաշտի և միջնադարյան խաչքարերով գերեզմանոցի պահպանության գոտու նախագիծը։Լորուտ գյուղի Վերին թաղ կոչված վայրում, ուր փոքր բարձունքի վրա բրոնզեդարյան դամբարանադաշտն է, մշակութային շերտը պատած է միջնադարյան գերեզմանոցով։ 1979 թ․ այստեղ հնագիտական պեղումներ է կատարել հնագետ Վարշամ Ավետյանը (ՊԲՀ, 1981/4, ԼՀԳ, 1984/5)։ Պեղվել են քարարկղային տիպի մի քանի դամբարաններ, որոնցից մեկում գտնվել է 76 սմ երկարությամբ բրոնզե գոտի։ Նրա եզրերը զարդարված են երկշարք ոլորապտույտ նախշերով, իսկ մակերեսին փորագրված է բարդ կոմպոզիցիոն պատկեր, մի ինքնատիպ տեսարան՝ ձիերի, գիշատիչ կենդանիների, ձկների և թռչունների…

Ս.թ. մայիսի 25-ից հայ֊ֆրանսիական համատեղ նախաձեռնությամբ համալիրի վերականգնման նախագծի շրջանակներում մեկնարկեցին Տաթևի Մեծ անապատի տարածքի մաքրման և պեղման աշխատանքները (արշավախմբի ղեկավար՝ Պատմամշակութային ժառանգության գիտահետազոտական կենտրոնի հնագետ Արման Նալբանդյան)։Տարածքի մաքրման աշխատանքների արդյունքում ի հայտ եկան առաջին արդյունքները: Անապատի տարբեր հատվածներում կուտակված վիթխարի քանակությամբ քարակույտերի տակից հայտնաբերվեցին միջնադարյան խաչքարերի բեկորներ։Տարածքն ազատվեց փարթամ բուսածածկույթից ու մացառուտներից, և այժմ բոլոր անանցանելի հատվածները դարձան հասանելի այցելուների համար։ Մաքրվեցին մի շարք խցերի և օժանդակ կառույցների ներսույթը, վերադասավորվեցին հարյուրավոր քարեր, որոնց մեջ գտնվեցին տասնյակ ճարտարապետական մանրամասների ու կոթողների բեկորներ։Բացվեցին մի շարք, տարիներով փակված սենյակների մուտքերը։ Որոշ հատվածներում կատարված մասնակի պեղումների արդյունքում ի հայտ եկան անջնարակ և ջնարակված…

ՀՀ ԿԳՄՍ նախարարության ֆինանսավորմամբ` վերականգնման նախագծի կազմման նպատակով ս.թ. մայիսից մեկնարկել են ՀՀ Լոռու մարզում գտնվող Քոբայրավանքի հյուսիսային հուշարձանախմբի բուսածածկույթի մաքրման և պեղման աշխատանքները (արշավախմբի ղեկավար՝ Պատմամշակութային ժառանգության գիտահետազոտական կենտրոնի հնագետ Մհեր Խեչոյան)։Քոբայրավանքի պարսպի պեղումներին զուգահեռ իրականացվում են նաև եկեղեցու և գավթի տարածքի պեղման աշխատանքները: